Tüketici Hakları Derneği olarak, ülkemizde tüketici haklarının gelişimine öncülük eden 30. Tüketici Konseyi Genel Kurulu’nda dile getirdiğimiz görüşlerimizi; temel ilkelerimiz, çözüm önerilerimiz ve sahadaki öncelikli stratejik hedefimizle birlikte kamuoyuyla paylaşıyoruz.
Bugün karşılaştığımız ekonomik ve toplumsal sorunlar göstermektedir ki tüketici hakları; yalnızca neyi, kaça ve nasıl satın aldığımızın değil, insanın hangi koşullarda yaşadığının ve haklarını kullanırken kendini ne kadar güvenli hissettiğinin somut karşılığıdır. Biz tüketiciyi yalnızca piyasanın bir "müşterisi" değil; hakkını bilen, sorgulayan, haksızlığa itiraz eden ve toplumun ortak yararını gözeten "yurttaş tüketici" olarak tanımlıyoruz.
Onurlu Yaşam, Güvenli Piyasa ve Örgütlü Güç
Sağlıklı beslenme, güvenli konut, sağlık ve eğitim hizmetlerine erişim, temiz su ve sağlıklı çevre; piyasada satın alınan birer ticari mal veya hizmet değil, insanın onurlu yaşamasının temel koşullarıdır. Yoksulluk ve temel hizmetlere erişimde yaşanan güçlükler insanları risklere karşı kırılgan hale getirmektedir. Bu nedenle kamucu, planlayıcı ve halk yararını esas alan bir ekonomi anlayışıyla yoksulluğu yönetmekle değil, kalıcı olarak ortadan kaldırmakla yükümlüyüz.
Piyasa kendi başına her sorunu çözemez. Gıda güvenliğinden konuta, çocuk ürünlerinden dijital alışverişe kadar her alanda önleyici denetim şarttır. Özellikle dijitalleşme, yapay zekâ ve e-ticaretin getirdiği yeni riskler karşısında tüketicilere yalnızca "dikkatli ol" çağrısı yapmak yeterli değildir; piyasa, tüketicinin güvenini hak edecek şekilde düzenlenmelidir.
Bu hedef doğrultusunda, kurumsal çalışmalarımızın ve sahadaki mücadelemizin merkezine doğrudan "yurttaş tüketici bilincini geliştirmeyi ve bu bilinci örgütlü bir güce dönüştürmeyi" koyuyoruz. Bilindiği üzere, tek başına bilgi sahibi olan tüketici piyasadaki dengesizlikler karşısında yalnız kalabilmektedir. Gerçek anlamda bir hak mücadelesi; bireyin yalnızca haklarını bilen bir müşteri olmaktan çıkıp, sorgulayan ve toplumsal dayanışma sergileyen bir "yurttaş”” kimliği kazanmasıyla mümkündür.
Temel Politika Önerimiz
Tüketici Hakları Derneği olarak, mağduriyetleri sonradan çözen değil, mağduriyeti ortaya çıkmadan önleyen politikaların olması gerektiğine inanıyor ve beş başlığı kamuoyunun dikkatine sunuyoruz:
Tüketici Haklarında Güvenli, Adil ve Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Acil Eylem Çağrısı
Küreselleşen ekonomik koşullar, dijitalleşen ticaret modelleri ve artan yaşam maliyetleri karşısında tüketicilerin haklarının korunması, toplumsal refahın ve adil piyasa düzeninin temel şartıdır. Bizler, tüketicilerin haklarını savunmak ve sürdürülebilir bir piyasa yapısı oluşturmak adına aşağıdaki beş temel ilkenin derhal hayata geçirilmesi gerektiğini kamuoyunun bilgisine sunarız:
- Temel İhtiyaçlarda Devlet ve Piyasa Önceliği
Gıda, su, barınma, sağlık, eğitim ve ulaşım gibi hayati temel ihtiyaçlar tüketici politikasının merkezine alınmalıdır. Vatandaşların en temel insani haklarına erişimi güvence altına alınmalı ve bu alanlardaki maliyet artışlarına karşı etkin önlemler geliştirilmelidir.
- Güvenli ve Adil Piyasa Düzeni ile Etkin Denetim
Önleyici piyasa gözetimi artırılmalı, sağlığımızı ve güvenliğimizi tehdit eden güvensiz ürünlerin piyasaya girmesi kesin olarak engellenmelidir. Tüketicinin can ve mal güvenliğini koruyan "Güvenli ve Adil Piyasa" kuralları eksiksiz bir şekilde hakim kılınmalıdır.
- Dijital Tüketici Haklarının Güvence Altına Alınması
E-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte; yapay zekâ uygulamaları, hedefli reklamcılık ve dijital dolandırıcılığa karşı tüketicileri koruyan yeni nesil yasal güvenceler hayata geçirilmelidir. Dijital pazarlarda tüketicinin manipüle edilmesinin önüne geçilmelidir.
- Örgütlü Tüketicinin Karar Alıcı Süreçlere Dahil Edilmesi
Tüketici örgütleri, tüketiciyi ilgilendiren politika geliştirme ve karar alma süreçlerine aktif olarak dahil edilmelidir. Sivil toplumun denetleyici ve yapıcı gücü, piyasa adaletinin tesis edilmesinde kritik bir unsur olarak değerlendirilmelidir.
- Hak Arama Kültürünün Yaygınlaştırılması ve Erişilebilirlik
Bilinçli tüketici bilinci toplumun tüm kesimlerine yaygınlaştırılmalı, hak arama yolları sadeleştirilmeli ve herkes için erişilebilir kılınmalıdır. Tüketicilerin haklarını kolayca arayabildiği bir adalet kültürü teşvik edilmelidir.
Bilinçli Yurttaş, Güçlü Demokrasinin Teminatıdır
Biz yalnızca bilinçli bir tüketici değil; hakkını arayan, kendine güvenen bir birey, yalnızca güvenli bir piyasa değil; adil ve halk yararını gözeten bir ekonomik düzen istiyoruz.
Çünkü biliyoruz ki: Bilinçli yurttaş adil piyasanın, adil piyasa güçlü ekonominin, hakkını bilen ve kullanan yurttaş ise güçlü demokrasinin güvencesidir.
Tüketici Hakları Derneği olarak insan onurunu, kamusal sorumluluğu ve örgütlü yurttaş bilincini savunmaya kararlılıkla devam edeceğiz.
-Tüketici Hakları Derneği-
