“Masumiyet karinesi, hukuk devletinin vazgeçilmez ilkesidir. Kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmadıkça hiç kimse suçlu ilan edilemez. Soruşturma açılması, gözaltı, tutuklama veya iddianame düzenlenmesi suçluluğun kanıtı değildir; suçluluğa ancak bağımsız ve tarafsız mahkemelerin kesinleşmiş kararıyla hükmedilebilir. Bu ilkeye saygı, adaletin ve hukukun üstünlüğünün temel güvencesidir.”
Bu ilke, hukukun bağımsız ve tarafsız işlediği demokratik hukuk devletlerinin temelidir. Ancak yargıya duyulan güvenin zedelendiği ülkelerde toplumun önemli bir kesimi, yalnızca mahkeme kararlarına bakarak vicdanen ikna olmayabiliyor. Hukuken beraat etmek ile toplum vicdanında aklanmak her zaman aynı şey değildir.
Bu nedenle masumiyet karinesinin, zaman zaman kamuoyundaki tartışmaları tamamen sona erdiren bir kalkan gibi kullanılmasının da eleştiriye açık olduğunu düşünüyorum. Çünkü halkın vicdanında cevabı aranan sorular vardır.
Birçok kişi mahkemeler tarafından aklanabilir veya hukuken masum kabul edilebilir. Ancak mahkemelerce beraat eden ya da hakkında mahkûmiyet kararı bulunmayan bazı kişilerin, toplumun vicdanında masum kabul edilmediği gerçeği de göz ardı edilemez.
Şimdi size soruyorum: Kim masum?
- [ ] Lütfi Savaş mı?
- [ ] Melih Gökçek mi?
- [ ] Özkan Yalım mı?
- [ ] Muhittin Böcek mi?
- [ ] Adnan Beker mi?
- [ ] Kamuoyunda “beşli çete” olarak anılan şirketler mi?
- [ ] 17-25 Aralık Yolsuzluk ve Rüşvet Operasyonu kapsamında ayakkabı kutularındaki para görüntüleriyle gündeme gelen olaylarla ilgili tartışmaların tarafları mı?
- [ ] Kemal Kılıçdaroğlu’nun mutlak butlan kararının ardından CHP Genel Merkezi’nde bozkurt işareti yapanlar mı?
- [ ] Özkan Yalım hakkında kamuoyuna yansıyan iddiaların ardından kendisine destek açıklaması yapan CHP Kadın Kolları Genel Başkanı Asu Kaya mı?
- [ ] Hiç ön seçime katılmadan, tabanda karşılığı olmadan altı dönem milletvekili olanlar mı?
- [ ] Ali İhsan Aktaş’ın CHP’li belediyelerden ihale almasını sağladığı iddia edilen kişi veya kişiler mi?
- [ ] Bir ülkede milletvekili olabilmenin fiilen yalnızca ekonomik gücü olanların ulaşabildiği bir konuma dönüşmesi, halkın vicdanında masum mı?
Bu sorulara cevap verirken lütfen elinizi vicdanınıza koyun ve hiçbir siyasi aidiyetin etkisinde kalmadan, yalnızca vicdanınızın sesini dinleyerek kendinize dürüstçe cevap verin.
Bu örnekler çoğaltılabilir. Esas mesele kişilerden çok, toplumun adalet duygusudur. Bir toplumda yargıya güven azaldığında, insanlar yalnızca mahkeme kararına değil, olayların bütününe bakarak vicdani bir değerlendirme yaparlar.
Benim inancım şudur: Emek vermeden, liyakat göstermeden ve tabanın iradesiyle değil de başka yollarla makam sahibi olanlar, hukuken haklarında herhangi bir karar bulunmasa bile toplum vicdanında sorgulanmaya devam eder. Devletin mahkemeleri hukuki karar verir; halk ise kendi vicdanında siyasi ve ahlaki değerlendirmesini yapar. Güçlü demokrasilerde esas olan, hem mahkemelerin bağımsızlığına hem de toplumun adalet duygusuna güven verebilmektir.
-Süleyman Rıdvanoğlu-
