Uzun zamandır tartışılan temel gelir sanılanın aksine sadece sosyalist iktisatçıların değil kapitalist iktisatçıların da ilgilendikleri bir konudur.
Negatif gelir vergisi belirli bir gelirin altında kazananların gelir vergisi ödemek yerine devletten para iadesi almasıdır. Kapitalist iktisatçılar içindeki önemli bir isim olan Friedman negatif gelir vergisi uygulanırsa, tüm sosyal yardım programlarının gereksiz hale geleceğini, böylece bürokrasinin ve piyasaya müdahalenin azalacağını söylüyor.
Son günlerde Türkiye'nin iki büyük partisi de temel gelir benzeri bir uygulamayı önerdiler. Ancak ayrıntılı bilgi vermediler. CHP parti programındaki ifadeler biraz daha anlaşılabilir. CHP temel vatandaşlık geliri için, gerçekçi bir gelir testinin ardından yoksulluk sınırının altında kalan her birey bu destekten yararlanacaktır diyor. Buradan anlaşılan çalışan insanların belirli bir gelirin altında olmaları durumunda bu gelirden yararlanabilecekleri.Öneri bilgi eksikliği yada iyice çalışılmadan yapılmış gibi görünüyor.
Temel gelir tüm vatandaşların herhangi bir çalışma şartı olmaksızın ödenen düzenli bir gelirdir. Temel gelir asgari yaşam maliyeti hesaplanarak tüm vatandaşlara eşit olarak dağıtılırsa çalışıp çalışmamak bir tercih olacaktır. Gelirini daha fazla artırmak isteyenler çalışmayı tercih edecektir. Temel geliri yeterli bulan bireyler çalışmayarak boş zamana sahip olacaklardır. Temel gelir bir tür garantidir. Bu tür bir garanti, işçiye ücretli çalışmadan bir kaçış yolu sunar ve işverenlerin ücret, sosyal haklar ve güvenlik konularında işçi dostu olmalarını sağlar .
Temel gelir iyi niyetli bir öneri olarak başlayıp kötü sonuçlanabilir. Çalışmayanları dışarıda bırakan bir uygulama kısa sürede ücretlerin düşmesine ve asgari yaşam maliyeti ile ücretler arasında kalan farkın kamu tarafından ödenmesine (temel gelir adı altında) neden olacaktır.
Evrensel temel gelir uygulamasında iki kritik nokta vardır. Birincisi bireylerin çalışma durumu dikkate alınmaz (dolayısıyla gelir testi yapılmaz) ikincisi temel gelir ülkedeki yaşam maliyetinin altında olmaz. Bu kriterleri karşılamayan temel gelir, refah artışı hedefiyle çıkılan yolda refah azalışıyla sonuçlanır
