Siyaset Ankara

TRAFİK TERÖRÜ ARTIYOR, ÖLÜMLER ARTIYOR

Ülkemizin en büyük sorunu trafik kazaları, sonuçları itibariyle de “Trafik Terörü” dür. Gün geçmiyor ki, bir trafik cinayeti veya elim bir kaza haberi almayalım.

Bildiğiniz gibi bu kazalar sonrasında binlerce vatandaşımız “Can”ını kaybetmekte, yaralı kurtulanların önemli bir kısmı da yaşam boyu  önemli engellerle yaşamak zorunda kalmaktadır. Binlerce ailenin yaşamı ağır depremler geçirirken, daha fazla sayıda aile büyük acılar çekmektedir.  

Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı trafik kazalarına ilişkin verileri her ay geçmiş yıl ile de karşılaştırarak kamuoyu ile paylaşmaktadır.  https://www.trafik.gov.tr/istatistikler37

ÖLÜMLÜ VE YARALANMALI  KAZA SAYISI  ARTIYOR

Bu verilere göre, 2024 yılında Emniyet kayıtlara göre toplam 555.568 adet kaza gerçekleşti. Bu kazaların 2.424 tanesi ne yazık ki ölümle sonuçlandı. 232.568 kaza ise yaralanma ile sonuçlandı. Toplamda 234.992 adet ölümlü ve yaralanmalı kaza. 

2022 yılında  197.261 idi ve 2023 yılında % 19 artış var.  Tarafların anlaşarak kendi aralarında tutanak tanzim ettiği maddi hasarlı trafik kaza sayıları dahil edilmemiştir. Bu kapsamdaki kazalar için ise, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi verilerine göre 2023 yılında 758 bin 897 adet kaza tespit tutanağı tutuldu. 

ÖLÜM VE YARALANMA HIZLA ARTIYOR

Bu sonuçlara göre 2023 yılında sadece kaza yeri rakamlarına göre, 2.984 vatandaşımız ailesinden, sevdiklerinden ve toplumuzdan ayrılmak zorunda kaldı. Kaza yeri ölüm sayısı geçen yıl 2.282 kişi idi. 2023 yılında bu kayıplarımız, geçen yıla göre  %31 oranında artmıştır. 

Kaza sonrası Trafik kazasında yaralanıp sağlık kuruluşuna sevk edilenlerden kazanın sebep ve tesiriyle 30 gün içinde ölenleri de dikkate aldığımızda (Yaklaşık % 30 u  olan) ölümleri de (3.801 kişi) dikkate aldığımızda yıllık toplam ölüm 6.785 kişiye yükselmektedir.

Yaralı sayısı ise   2022 yılında  288 696 kişi iken, 2023 yılında % 23  Artışla 354.323 kişiye yükselmiştir.

Ülkemizdeki araç sayısı 2023 yıl sonu itibariyle 28 740 492 adete ulaşmıştır. Bunların % 53 ü de otomobildir.Yaklaşık olarak her yüz kişiden, 30’unun arabası var.. 2019 yılından bu yana da kaza sayılarında artış gözleniyor.

KAZALARDA KİM KUSURLU ?

Tablodan da anlaşılacağı üzere, trafik kazalarının en önemli sebebi, “SÜRÜCÜ” kusurları. Yani, yayalarla birlikte insan kaynaklı kazalar % 98 e ulaşıyor. Bu arada “yol kusurunun” rakamlara yeterince yansımadığı görülmekte. Sürücüler ve trafik kolluğunun, bu konuya yeterince dikkat etmemesi, bu sonuçta etkendir.

Sorun sürücüler, çözüm ise sürücülerin kurallara uymasının sağlanmasıdır.

KAZALARA NEDEN OLAN SÜRÜCÜ KUSURLARI NELER?

Geçmiş yıllarda olduğu gibi ilk iki kusurda değişiklik yoktur. Kavşak geçiş kusurunda hafif bir yükselme görülüyor.

2023 yılı kusur dağılımında dikkat çeken bir kusurda, aşırı yükselme var. “Şerit izleme ve değiştirme kurallarına uymamak” kusuruna bağlı kazalar 2022 yılında sürücü kusurlarının % 1,46 sı iken, aşırı bir yükselişle 3. Sıraya gelmiştir. 2023 yılında kazaların % 9 una sebebiyet vermiştir. 

Özellikle, 2023 yılında yükselen bir sürücü kusuru olarak önümüze gelen “Şerit izleme ve değiştirme kurallarına uymamak” üzerinde durmak gerekir.

Bu kusurda araç kullanırken, cep telefonu ve benzeri başka şeylerle ilgilenmekten, acemi sürücülere, halk arasında makas atma denen kuralsız ve tehlikeli araç kullanmanın da olduğu bir çok neden etken olabilmektedir.

“Doğrultu Değiştirme (dönüş) kurallarına uymamak” kusuruna bağlı kazalar geçen yıl % 7 iken, 2023 yılında % 8 e yükselmiştir.

ALKOLLÜ SÜRÜCÜLER VE KIRMIZI IŞIK KUSURU NE DURUMDA?

“Kırmızı ışık veya görevlinin dur işaretinde durmamak”

 Geçen yıl % 2,56 olan oran, 2023 yılında % 2,81 e yükselmiştir.

“Alkollü olarak araç kullanmak”

Geçen yıl % 0,88 iken, 2023 yılında bu aran % 0,69 a gerilemiştir. Kime sorsan bu oran % 50-60 olarak tahmin ediyor.

YEREL YÖNETİMLER NE YAPIYOR?

Kazaların % 85 şehir içi kabul edilen yollarda gerçekleşiyor. Ölümlerin % 45 ve yaralanmalarında % 85 i belediye sorumluluk alanlarında gerçekleşiyor.

Karayolları Trafik Kanunu, md.10/a) de belediye görev ve yetkileri belirlenmiştir.

Belediye trafik komisyonları, yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında; 

1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,

2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, 

3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek, 

4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, 

5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak, 

6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak, 

7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktadır (Karayolları Trafik Kanunu, md.10/b).

Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülmektedir. 

İstanbul gibi büyükşehirlerin bazılarında, özellikle ticari araçlara (Taksi, dolmuş şehiriçi taşıma vb. alanlar yüksek rant içerdiğinden, Merkezi idare ile işbirliğinde sıkıntılar var.

Bu bağlamda, özellikle dönel kavşak, yaya geçidi, okul geçidi ve benzeri yerlerde araçlara da zarar vermeyecek ve öngörülen hızın aşılmasını engelleyecek önlemleri öncelikle almalıdırlar. Olabildiğince, ara sokakları tek yöne çevrilmesi de trafiği rahatlatacaktır.

Yerel seçim arefesinde, adayların bu kentsel yaşam kalitesi, can ve mal güvenliği açısından bu konulara dair ciddi çalışmalar planlaması elzemdir. 

SONUÇ

Ülkemizde sürücülerin kurallara uymama eğilimi yükselmektedir. Bunun başta “Sosyal Çöküntü” olmak üzere, çeşitli nedenleri olabilir. Bununla birlikte özellikle büyük şehirlerde kuralları ihlal artmaktadır. Bunda eğitimsizliğin yanı sıra, denetim ve yaptırımların yetersizliği de önemlidir.

Belki de daha önemlisi, başta çakarlı araç kullanımındaki kanun tanımazlık olmak üzere, kuralsızlıkların ayyuka çıkmasıdır. 

Trafik ceza sisteminde, cezaların ağrılığı ile ölüm/yaralanmaya yol açma ilişkisi(İlliyet bağı) kurulamamaktadır. En ağır cezalar “Alkollü olarak araç kullanmak” kusuruna uygulanırken, kazalardaki payı % 1 bile değildir. Halbuki, “Kırmızı ışık veya görevlinin dur işaretinde durmamak” bile % 3 kaza sebebidir.

Bireylerin “Anayasa ve Yasalara Bağlılığı” ve “Anayasa ve yasaların tavizsiz uygulanması” konusundaki hassasiyetlerinin azalması en önemli sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Zira, sıklıkla çıkarılan (her türden) afların yanı sıra, trafik suçlarına yaptırım yetersizliği de ortadadır. 

Özellikle, yüksek kusur şartlarında ölüm ve kalıcı sakatlıkla sonuçlanan kazalarda, sürücülerin şimdikinden daha ağır, kasten adam öldürmeye ulaşan  cezalarla karşılaşması gerekir. Yakın zamanda, 6/8 kusurlu bir sürücünün kuryeye çarparak ölümüne sebep olmasına rağmen aldığı ceza 27.500 TL dir.

Son söz olarak, bir yandan eğitim öte yandan kaza nedenleri ile uyumlu ve aynı dozda yaptırım şarttır. En önemlisi de, kuralların en tavizsiz biçimde her durumda uygulanması, sürücüleri kurallara aykırı araç kullanmaya teşvik eden kötü uygulamalardan uzak durulması gerekir.

Kazasız, güvenli ve sigortalı bir yaşam dilerim.