PARTİNİN SAATİ TÜRKİYE’NİN SAATİNİ GÖSTERMELİ

Bir önceki makalemde, siyasi partinin bir sosyal organizasyon olarak maksimizasyonunu ele almış; örgütsel yaygınlığın, kadro yetkinliğinin, demokratik disiplinin ve toplumsal ilişkilerde sürekliliğin önemini vurgulamıştım.

Şimdi bir adım daha atalım...

Bir siyasi parti, özellikle muhalefette bulunduğu dönemlerde, siyasal direncini nasıl koruyacak ve bu direnci siyasal utkuya, yani zafere nasıl dönüştürecektir?

Öncelikle şu gerçeği teslim edelim: Siyasi partiler yalnızca seçim kazanmak için değil, toplumsal sorunları kavramak, çözümler üretmek ve ülkenin geleceğine yön vermek için vardır. Yani yaşayan, yarışan, yenilenen organizmalardır.

Ve elbet 'seçimler', bu büyük iddianın toplum nezdinde sınandığı en önemli demokratik eşikler...

Bir sonuç alınır ve o sonucun aritmetik sınaması kaçınılmazdır: "Yenilgi" karşısında medyadan eşit yararlanamama, iktidar gücünün yarattığı eşitsizlikler, seçim sisteminin adaletsizlikleri ve hatta devlet ile parti arasındaki sınırların aşınması elbette dillendirilebilir.

Fakat! Fakat bütün bunlar, özeleştiriyi ikinci el bir aparata indirgememelidir!

Çünkü bir siyasi parti, başarısını yalnızca rakiplerinin başarısızlığı üzerine inşa edemez.

Yenilgiye gerekçeler üretmek ile gerçeğin bilgisiyle yüzleşmek farklı tutumlardır. Yenilgi algısını hafifletecek söylemlere sığınmak ile başarıya giden yolun rotasını denetlemek de aynı şey değildir.

Ortada bir gerçek ve iki yol vardır: Biri kolaycılığın tavrı, diğeri dürüstlüğün zorlukları...

İlki bir süre soluk aldırabilir; ikincisi ise yeniden ayağa kalkmanın yolunu açar.

Üstelik sürekli tekrarlanan mazeretler, parti organizmasında zamanla biriken iç basıncı artırabilir.

Önemli olan, eleştiriyi ve özeleştiriyi toplumsal akıl ile toplumsal ahlak ekseninde buluşturabilmektir.

Amaç, her seçim sonucunun ardından örgütsel bütünlüğü sarsmak değil; doğru belirlenmiş sorunlara gerçekçi çözümler üretmek ve siyasal mücadele kapasitesini korumaktır.

İşte burada siyasi partinin kurumsal hafızası ve kurumsal aklı devreye girer.

Her üyenin bir çift gözü vardır; milyonlarca üyeden oluşan bir partinin ise milyonlarca gözü...

Bu büyük gözlem ve deneyim birikimi, yalnızca merkez organlarının değil, bütün örgütün ortak aklına dönüşebilmelidir.

Köyden beldeye, ilçeden ile, oradan genel merkeze uzanan bilgi akışı; aynı zamanda genel merkezden en küçük örgüt birimine kadar işleyen bir öğrenme ve yenilenme düzeni oluşturmalıdır.

Tarif ettiğimiz dinamiğin bir adını da "siyasette örgütsel direnç" koymak mümkündür ve siyasal direnç, yalnızca ayakta kalmak değil; yeniden ve daha güçlü biçimde yürüyebilme yeteneğidir.

Bu nedenle eğitimli üyeler, liyakate dayanan görev dağılımı, yetişmiş kadrolar ve işlerliği olan demokratik disiplin, siyasi partinin vazgeçilmez örgütsel dayanaklarıdır.

Söylem ile eylem arasındaki tutarlılık da aynı ölçüde önemlidir.

Bir parti, temsil ettiği toplumsal kesimlerin gündelik yaşamından, üretim ilişkilerinden ve gerçek sorunlarından uzaklaştığında, kendi siyasal varlık nedenine de yabancılaşmaya başlar.

Oysa siyasi parti, seçim için bilenir; muhalefette direnir; direnirken halk kesimleriyle birleşir; birleşerek büyür ve siyasal başarıyı örgütleyerek yerel ve merkezi iktidara hazırlanır.

Ne ki bu süreç kendiliğinden işlemez.

Gençlik ve kadın kollarından meslek çevrelerine, üretici kesimlerden emeklilere, çiftçilerden sanayi emekçilerine kadar uzanan canlı ve sürekli bir toplumsal ilişki düzeni gerektirir.

Parti, yalnızca kendisini destekleyenlerin değil, henüz ulaşamadığı yurttaşların da sorunlarını anlayabilmelidir.

Bu noktada uluslararası siyasal deneyimler de öğreticidir.

İngiliz İşçi Partisi, 2019 yılındaki ağır seçim yenilgisinin ardından örgütsel ve siyasal yönelimini yeniden değerlendirerek 2024 genel seçimlerinde iktidara dönmüştür. Elbette bu sonuç yalnızca parti içi yenilenmeyle açıklanamaz; ancak siyasal direncin yeniden iktidar iddiasına dönüştürülebileceğini gösterir.

Alman Sosyal Demokrat Partisi (SPD) ise 2021 seçimlerinde birinci parti konumuna yükselmesine karşın 2025 seçimlerinde ciddi oy kaybına uğramıştır. Bu deneyim de seçim başarısının, toplumsal güveni sürekli yeniden üretmeden kalıcı hale getirilemeyeceğini hatırlatmaktadır.

İki farklı ülke, iki farklı sonuç...

Fakat ve fakat ortak ders açıktır: Siyasi partinin saati, toplumun değişen zamanını doğru okumak zorundadır.

Türkiye'de merkez sol siyaset açısından bu gereklilik çok daha geniş bir toplumsal sorumluluğu beraberinde getirmektedir.

Demokratik hak ve özgürlüklerin korunması, emek gelirlerinin güçlendirilmesi, üretimin ve sanayileşmenin desteklenmesi, kamusal eğitimin niteliğinin yükseltilmesi, kooperatifçiliğin geliştirilmesi ve kültürel kalkınmanın bütünsel bir hedefe dönüştürülmesi...

Bunlar yalnızca seçim bildirgelerinin başlıkları değil, örgütsel yaşamın her kademesinde karşılık bulması gereken toplumsal görevlerdir.

Ülkenin kaynaklarını verimsizleştiren, üreticisini güçsüzleştiren, emek gelirlerini aşındıran ve fırsat eşitliğini zedeleyen "kara düzen" karşısında en güçlü siyasal dayanak, örgütlü toplumun kendisidir.

Bunun için kitle partisi anlayışından vazgeçilemez.

Ancak kitle partisi olmak, yetişmiş kadroların önemini azaltmaz.

Tam tersine, geniş toplumsal yapının içinde liyakatli, bilgili, sorumluluk sahibi ve demokratik ilkelere bağlı bir ana çekirdeğin bulunmasını gerektirir.

Bu çekirdek, örgütün üzerinde ayrıcalıklı bir yapı değil; bütün örgütün hizmetinde çalışan, deneyim üreten ve sorumluluk üstlenen bir öncü güç olmalıdır.

Bir büyük saati düşünelim...

İçinde farklı büyüklüklerde çarklar, birbirine bağlı mekanizmalar ve zamanı gösteren ibreler vardır.

Çarklardan biri kendi başına hareket etmeye kalkışırsa saat doğru çalışmaz.

Siyasi parti organizasyonu da böyledir.

Genel merkez, il ve ilçe örgütleri, belde ve köy yapılanmaları, gençlik ve kadın örgütleri, uzman kadrolar ve üyeler; ortak programın, demokratik kuralların ve toplumsal hedeflerin ahengi içinde çalışmalıdır.

Ne var ki, bu büyük saatin doğru işlemesi de tek başına yeterli değildir.

Asıl iş, esas maharet, parti saatinin ülkenin saatine göre ayarlanmasıdır!

Şundandır; toplumun zamanı, yalnızca seçim takviminden ibaret değildir...

İşçinin geçimi, çiftçinin üretimi, sanayicinin yatırım kararı, gencin gelecek kaygısı, emeklinin yaşam koşulları ve öğrencinin eğitim beklentisi, ülkenin gerçek zamanını belirleyen toplumsal olgulardır. Somut olgular!

Parti, kendi iç gündeminin esiri olmadan, bu büyük toplumsal saatin ritmini kavramalıdır.

Üstelik bunu yalnızca seçim yaklaşırken değil, yılın her günü gerçekleştirmelidir.

Partinin umudu halkta, halkın umudu da partide karşılığını bulabilmelidir.

Siyasal dirençten siyasal utkuya giden yol, işte bu karşılıklı güvenin, ortak aklın, örgütsel emeğin ve toplumsal bütünleşmenin yoludur.

Demokrasisi gelişen, ekonomisi güçlenen, üreten ve refahı hakça paylaşan bir Türkiye hedefinde siyasi partinin görevi statik şekilde zamanı izlemek değil, dinamik ve uyumlu biçimde ülkenin geleceğine hazırlanmak ve bu geleceğin kurulmasına öncülük etmektir.

Ve nihayet...

Partinin saati Türkiye'nin saatini göstermelidir.

Çünkü siyasal başarı, yalnızca iktidar saatinin çalması değil; o saatin halkın zamanıyla buluşmasıdır.

Ve o saatin alarmı, "Haydi uyanın, iktidar vakti!" çağrısıyla kurulmuş olmalıdır...

Dr. R. Bülend Kırmacı

Siyaset Ankara gazetesi